Τουρκία, ένα αδύνατο έθνος, μια ανεπιθύμητη δημοκρατία

Το αποτυχημένο πραξικόπημα της 15-16 Ιούλη του 2016 δεν είναι παρά ένα ακόμη επεισόδιο των χρόνιων βέρτιγκο που γνώρισε η Δημοκρατία της Τουρκίας

Μεταξύ 15 και 16 Ιούλη του 2016, μια απόπειρα στρατιωτικού πραξικοπήματος αποτυγχάνει να ανατρέψει τον Ρ. Τ. Ερντογαν του οποίου η ήδη αυταρχική εξουσία βγήκε από αυτό το γεγονός ενισχυμένη και πιο σκληρή. Πρόκειται για άλλλο ένα επεισόδιο στα 100 χρόνια των χρόνιων κρίσεων που γνωρίζει η Τουρκία από την ίδρυσή της πάνω στα συντρίμια της Οθωμανικής αυτοκρατορίας στο τέλος του Α΄ παγκοσμίου πολέμου. Ένας αιώνας τραγικής ιστορίας που σημαδεύτηκε από επανειλημμένα πραξικοπήματα, τη γενοκτονία των Αρμενίων στα 1915 που ακολούθησαν ανάλογες διώξεις  κατά των ελληνικών πληθυσμών στα 1923, έπειτα κατά των Κούρδων και των Αλεβήδων από τα 1928, και τον διαρκή πειρασμό να εκμηδενιστεί κάθε αμφισβήτηση.

Βάζοντας τυράνους τον έναν απέναντι στον άλλον

Με επιμέλεια, το φιλμ αποκρυπτογραφεί την κατασκευή ενός έθνους διασταυρώνοντας τις πορείες δύο ηγετών από τους πιο δημοφιλείς στη χώρα, του Μ. Κεμαλ λεγόμενου Αταουρκ, δηλαδή "Πατέρα των τούρκων", και του Ρ. Τ. Ερντογαν, του "νέου θεμελιωτή". Ο πρώτος, πρόεδρος της Δημοκρατίας από τα 1923 ως τον θάνατό του στα 1938, ήταν ένας επαναστατικός στρατηγός, έπειτα ένας "φωτισμένος δεσπότης", υπέρ του κοσμικού κράτους και του εκδυτικισμού. Ο ιδρυτής του ΑΚΡ, από το 2003 στην εξουσία, δηλώνει αντιδραστικός, νέος ισλαμιστής σουλτάνος που στρέφεται προς την Ανατολή, και προωθεί τη διεθνή ανάδυση που ξαναβρήκε η χώρα. Φαινομενικά αντίθετοι μεταξύ τους, οι δυο ηγέτες έχουν, όπως δείχνει το ντοκιμαντερ, το ίδιο όνειρο εξουσίας για τη χώρα τους. Με κόστος τη θυσία των "εσωτερικών εχθρών" - των άλλων λαών και θρησκειών όπως και των αντιπολιτευόμενων -, οι δύο ηγεμόνες άγονται από την ίδια ιδεολογία: τον μύθο του ενωμένου έθνους. Σήμερα, ο Ερντογαν θα ήθελε να εμφανίζεται ως ο σουνίτης Ατατουρκ, ως ο ενοποιητής του μουσουλμανικού κόσμου ... Το αληθινό αυτό φιλμ, με ανέκδοτα ως σήμερα αρχεία, ρίχνει φως στην κρυμμένη όψη της Τουρκίας και τη σημερινή γεωπολιτική κρίση δίνοντας τον λόγο σε Τούρκος διανοουμένους (δημοσιογράφους, συγγραφείς, ιστορικούς...) που δεν αρνήθηκαν τους δρόμους της ελευθερίας.

Σκηνοθεσία: Nicolas Glimois, Σενάριο: Jean-François Colosimo, Γαλλία, 2018