Κορύφωση της έντασης, φήμες για πραξικόπημα

Προδημοσίευση από την παρουσίαση του Kemal Can: στο επεισόδιο της εβδομάδας του "5 Ερωτήσεις, 10 απαντήσεις", ψάχνει απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα

Μέχρι που θα πάει η ένταση που παρατηρείται σε κάθε θέμα κι επίπεδο;

Ως γνωστόν, όπως βλέπουμε, υπάρχει ένταση παντού: στην εξωτερική πολιτική, για παράδειγμα, τρέχουν πολλά σενάρια σχετικά με τη Συρία. Στην εσωτερική σκηνή, γίνεται πολύ συζήτηση για την υπόθεση των οπαδών του Γκιουλεν (FETÖ). Και παρατηρούμε ότι  η ένταση αυξάνεται κι επιταχύνεται. Η κατάσταση λοιπόν είναι τέτοια που η ένταση κορυφώθηκε συμπτωματικά, με τις εξωτερικές και τις εσωτερικές υποθέσεις, όπως γίνεται από καιρό σε καιρό, αυτό πρέπει να το σημειώσουμε. Αλλά το να κορυφωθεί τόσο η ένταση και η γλώσσα μαζί, η ρητορική αυτής της έντασης, έχει τη σημασία του. Είναι κάτι σημαντικό διότι δίνει περιεχόμενο και ταχύτητα στην κορύφωση της έντασης. Για παράδειγμα, υπάρχει μια τρομερή δυσαναλογία στο θέμα των κατηγοριών που αποδίδονται από το δικαστικό σύστημα. Όπως είπα και σε προηγούμενη παραουσίαση, έχουμε τον κυβερνητικό εταίρο, το ΜΗΡ, να υποδεικνύει την αξιωματική αντιπολίτευση με ερωτηματικό, ως ζήτημα εθνικής ασφαλείας. Κι έχουμε κι  υποθέσεις δικαστικές όπου επιδεικνύεται η ίδια αυθαιρεσία κι έλλειψη αίσθησης δικαίου, όπως, π.χ., στις δίκες για το Gezi ή για την υπόθεση της Πριγκηπονήσου. Σε όλα αυτά των οποίων την εξέλιξη θα παρακολουθήσουμε εντός εβδομάδας, προστέθηκαν οι φήμες περί πραξικοπήματος από την αρχή της προηγούμενης εβδομάδας.

Ας δούμε λοιπόν ατό το τελευταίο θέμα σε τίτλους :

Ποιοί χώροι, ποιά περιβάλλοντα διαδίδουν τις φήμες περί πραξικοπήματος;

Πρώτα, εξέφρασαν την ιδέα τα μήντια, οι αρθρογράφοι εφημερίδων που πρόσκεινται στην κυβέρνηση εν είδει προειδοποίησης. Έπειτα, έγινε προσπάθεια μετατροπής της φήμης σε εκστρατεία μέσω οργανωμένων ή ανοργάνωτων κοινωνικώ δικτύων προσκέιμενων στην κυβέρνηση. Και στο τέλος, το θέμα έθιξε ευθεως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας απαντώντας στα σχετικά ερωτήματα. Κι επειδή μπήκε στο θέμα, δημιουργήθηκαν ερωτηματικά κι οι εκπρόσωποι του ΑΚΡ αρχίσαν τις δηλώσεις.

Η ουσία του ζητήματος είναι ότι όλο αυτό ξεκινά με ορισμένες προτάσεις από μια έκθεση ενός αμερικανικού think tank. Συνοπτικά, γίνεται η εκτίμηση ότι "υπάρχει ανησυχία στις τάξεις στελεχών μεσαίων βαθμών των ενόπλων δυνάμεων, και γι αυτό το λόγο υπάρχει η πιθανότητα πραξικοπήματος". Αυτό στη συνέχεια αξιολογήθηκε ως παρότρυνση ή προοίμιο κινήσεων, κι έτσι η φήμη περί πραξικοπήματος κέρδισε έδαφος. [...] Η ουσία είναι ότι περιβάλλοντα της κυβέρνησης άρχισαν να το συζητούν και να δίνουν σημασία. Εν μέρει, είδαμε και την αντιπολίτευση όπως το ΗDP, να μιλάει για μια "μηχανική πραξικοπήματος", μια έννοια που ήταν παλιά κι επανήλθε στην επικαιρότητα. Εντούτοις, όλα αυτά πήραν διαστάσεις ως θέμα από τις συζητήσεις που κάνουν περιβάλλοντα προσκείμενα στην κυβέρνηση.

Εάν έτσι έχουν τα πράγματα, ας δουμε στη συνέχεια ένα ένα τα μέρη του επιχειρήματος περί πραξικοπήματος.

Ποιοί, πώς και γιατί θα κάνου, υποτίθεται, πραξικόπημα;

Όπως είπα, αυτά όλα ξεκινούν από μια μόνο πρόταση σε μια έκθεση κι επειδή ακριβώς η προϋπάρχουσα επικαιρότητα φαίνεται να αποκτά ένταση, γίνονται κι ερμηνείες. Τί απάντηση δίνεται στο ερώτημα "γιατί θα κάναν πραξικόπημα"; Σε όλα μα όλα τα στοιχεία πάνω στα οποία στηρίζονται αυτές οι ερμηνείες, υπάρχει η ιδέα ή η υπόνοια ότι το πραξικόπημα θα γεννιόταν από τις δυσκολίες που θα προκύψουν εντός του κυβερνητικού συνασπισμού: μετά από την απόπειρα της 15 Ιούλη, την υπόθεση Εργκενεκόν, πρόκυψε, υποτίθεται μια ρήξη, μια τομή, ειδικά στις τάξεις του στρατού. Εδώ μπλέκουν κι η στάση των Η.Π.Α., διάφορα πράγματα ακόμη όπως η ανησυχία των Ευρασιατιστών στην Τουρκία, τα μη εκκαθαρισμένα σταγονίδια του Γκιουλέν, η συζήτηση για την πολιτική βάση του Γκιουλέν ή του FETÖ. Μ'αυτά κι με εκείνα η ένταση εντείνεται και παγιώνεται. Αλλά σαφή απάντηση για το ποιός, για το λόγο, για το σκοπό για τον οποίον θα έκανε πραξικόπημα, δεν διαθέτουμε. Κι αυτό είναι κάτι που ισχύει για όλα τα θέματα όπως π.χ. στο γιατί δεν πάει η οικονομία καλά. Συνεπώς υπάρχει για όλους μια μεγάλη βεντάλια απειλών στο θέμα του "πραξικοπήματος" με πράγματα αντιφατικά μεταξύ τους.

Ερχόμαστε τώρα στο θέμα πώς θα γίνει το πραξικόπημα σύμφωνα με τους προσκείμενους στην κυβέρνηση: εδώ γίνεται λόγος για μια ψυχολογική επιχείρηση για την εμπέδωση της αντίληψης περί κρίσης.  Θα δημιουργηθεί λοιπόν, υποτίθεται, η εντύπωση ότι η κατάσταση είναι άσχημα, οι δουλειές δεν παν καλά, μέσω μήντια και κοινωνικών δικτύων. Και μετά από αυτό θα δημιουργηθεί σύγχυση, οι άνθρωποι θα βγουν στους δρόμους, κι έτσι το πραξικόπημα θα αποκτήσει μια βάση νομιμοποίησης. Αυτή είναι περίπου η σειρά αλλά η σειρά έχει πρόβλημα: στα γραπτά που διαβάζουμε δεν βρίσκουμε κάποια τεκμηρίωση αλλά αντίθετα ιδέες, απόψεις μυθοπλασίας.

Επιστρέφει μια αφήγηση που βασίζεται στο φόβο και στις απειλές;

Ποιούς ωφελεί βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα η κορύφωση της έντασης;