Η Μέρκελ στην Ερντογανοχώρα

του Cengiz Aktar: Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία για την ειλικρίνεια της Μερκελ στο λόγο της για την 75η επέτειο της απελευθέρωσης του στρατοπέδου συγκέντρωσης στο Αουσβιτς από τον Σοβιετικό στρατό.

Θα ευχόμουν όμως να διέθετε μια ιδέα μόνο της ίδιας ενσυναίσθησης για μια άλλη ομάδα θυμάτων: του Τούρκους πολίτες που υποφέρουν κάτω από τη σιδερένια διακυβέρνηση του καλού της φίλου προέδρου Ρ. Τ. Ερντογαν. Εδώ η κυβέρνηση Μέρκελ φέρει εμμέσως μια ευθύνη, με τις συμφωνίες εξοπλισμών, τις οικονομικές σχέσεις και την εκκωφαντική της σιωπή πάνω σε μαζικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η ηθική στάση της Μέρκελ πάνω στο Ολοκαύτωμα έχει προ πολλού εξανεμιστεί ώστε να λουστράρει την εικόνα της καθώς, αναφορικά με την Τουρκία, ουδετερότητα, κατευνασμός και μπίζνες είναι στην ημερήσια διάταξη.

Ο υπουργός των εσωτερικών της Thomas de Maizières είπε κάποια στιγμή τον Μάρτη του 2016 που η Ε. Ε. έψαχνε απεγνωσμένα να κλείσει μια συμφωνία με τον Ερντογαν για να προσπαθήσει να τερματίσει την προσφυγική κρίση στο Αιγαίο : "Δεν είμαστε ένας διαιτητής στο πεδίο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων". Η συμφωνία ορόσημο υπεγράφη κάμποσες μέρες αργότερα. 

Η αστυνόμευση των προσφυγικών ροών έχει γίνει ο κορυφαίος δεσμός συνδιαλλαγής μεταξύ Βερολίνου και Άγκυρας. Ούτε καν οι οικονομικοί δεσμοί - περίπου 6.000 γερμανικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στην Τουρκία - δεν είναι τόσο σημαντικοί όσο οι ανησυχίες για τους πρόσφυγες.

Εδώ όμως έγκειται το παράδοξο της γερμανικής πολιτικής έναντι της Τουρκίας.

Η Γερμανία κι ιδίως η Μέρκελ βλέπουν τον Ερτνογαν ως παράγοντα σταθερότητας, παρά, ή μάλλον, χάρι στους άγαρμπους χειρισμούς του και στις πρακτικές ολοκληρωτισμού. Διότι οι Γερμανοί όπως κι άλλοι Δυτικοί φαίνονται να φοβούνται την ολοκληρωτική κατάρρευση της Τουρκίας. Επιπλέον, η πολιτική κατευνασμού που ακολουθούν, πάει γάντι με τα οικονομικά επίδικα για τη Γερμανία στην Τουρκία και με την τουρκική αστυνόμευση των προσφύγων.

Δυτυχώς όμως, όσο κατευναστική γίνεται η Μέρκελ, τόσο καταχράται ο Ερντογαν, τόσο περισσότεροι Τούρκοι πολίτες παίρνουν τον δρόμο του ασύλου στο εξωτερικό, τόσο η Άγκυρα γίνεται επιθετική στο εξωτερικό. Στην πραγματικότητα, η έξοδος Τούρκων πολιτών, μετά από το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016 και την καταστολή που ακολούθησε, έφτασε στα υψηλότερα σημεία της μετά από το πραξικόπημα του 1980. Ορισμένες Δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών μιλούν για 1.5 εκατομμύριο αναχωρήσεις από τον Ιούλη του 2016 κι έπειτα.

Όπως κάθε κατευνασμός, ιδιαίτερα αυτός του Μονάχου στα 1938 έναντι του Α. Χιτλερ, οι απόπειρες της Γερμανίας να ηρεμήσει τον Ερντογαν είναι καταδικασμένες να αποτύχουν. Οι καταχρήσεις της τουρκίας, στο εσωτερικό και το εξωτερικό, έχουν εκτοξευθεί από τα 2015 όταν η Μερκελ ήταν απασχολημένη με την επίσκεψή της στην Τουρκία. [...]

Ένας από τους λόγους του τελευταίου ταξιδιού της Μερκελ στην Τουρκία ήταν τα εγκαίνια ενός νέου campus για το Τουρκο-γερμανικό πανεπιστήμιο στην Κωνστνατινούπολη. Το θέαμα προσφέρθηκε δυο χρόνια μετά από το αναγκαστικό κλείσιμο ενός γερμανικού σχολείου στη Σμύρνη, το οποίο πολλοί στους δημοιογραφικούς και πολιτικούς κύκλους στη Γερμανίας εξέλαβαν ως πράξη εκφοβισμού. Εμφανίστηκε ως αντίποινα από τον καλύτερο φίλο της Μέρκελ για την απόρριψη των εκκλήσεών του, και της φλογερής επιθυμίας του να ανοίξουν τουρκικά σχολεία στην Γερμανία. 

Αφού θυμίσω τα λόγια του σκηνοθέτη του 10 ωρου ντοκιμαντερ Shoah για τους Πολωνούς κατά τη γενοκτονία ("αυτό που με σόκαρε ήταν ότι αμφιταλαντεύονταν διαρκώς μεταξύ πραγματικότητας και μυθοπλασίας") κλείνω ως εξής:

Ο Ερντογαν ή οι σύντροφοί του δεν έχουν αντίληψη του τι σημαίνει ειρωνεία, κι ακόμα λιγότερο μια αίσθηση χιουμορ, ώστε να έκαναν δεύτερες σκέψεις προσφέροντας στην φιλοξενούμενή τους ένα χρυσό καθρέφτη που μας λέει τόσα πολλά.