Από το θαύμα στα capital controls;

Από το θαύμα στα capital controls;
Source Date: 24/03/2021

του Turkey Today: σύμφωνα με διάφορους αναλυτές

Ρυθμό ανάπτυξης της τάξης του 5,9% εμφάνισε η τουρκική οικονομία στο τελευταίο τρίμηνο του 2020, καταφέρνοντας να ξεπεράσει όλες τις χώρες των G20, με εξαίρεση την Κίνα, η οποία σημείωσε αύξηση του ΑΕΠ κατά 6,5%.

Το «θαύμα» της τουρκικής οικονομίας, σύμφωνα με τους αναλυτές, οφείλεται στα χαμηλά επιτόκια και στην πιστωτική επέκταση, η οποία κατάφερε να τονώσει την καταναλωτική ζήτηση. Φυσικά, το τίμημα αυτής της επιλογής ήταν η ραγδαία υποτίμηση του νομίσματος, το οποίο το προηγούμενο έτος έχασε το 20% της αξίας του. Ειδικότερα, στο δ’ τρίμηνο, η τουρκική οικονομία κατάφερε

  • να αυξήσει κατά 8% την κατανάλωση νοικοκυριών
  • να αυξήσει κατά 10,3% τις επενδύσεις επιχειρήσεις
  • να αυξήσει κατά 6,6% τις δαπάνες δημοσίου

Από την άλλη, όμως, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ στην Τουρκία έφτασε στο ύψος-ρεκόρ των 12.600 δολάρια στα 2013. Το 2020 χάθηκε περίπου το ένα τέταρτο αφού το κατά κεφαλήν ΑΕΠ διαμορφώθηκε στα 9.100 $. Σύμφωνα με την στατιστική αρχή της Τουρκίας, 17 εκατομμύρια άνθρωποι ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας το 2019, πριν καταφτάσει ο εφιάλτης της πανδημίας.

Σήμερα, αν και δεν υπάρχουν μετρήσεις, το νούμερο αυτό έχει ανέβει κατά πολύ αφού η χώρα δοκιμάζεται σοβαρά. Ως προς την πανδημία η τουρκική κυβέρνηση έχει κάνει λίγα για την ενίσχυση των μη προνομιούχων. Για ενισχύσεις σε πολίτες και επιχειρήσει ξοδεύτηκε ένα ποσό που δεν αντιστοιχεί ούτε στο 1% του ΑΕΠ ενώ πολλά κράτη έφτασαν αυτό το ποσοστό ακόμη και στο 9%. Τεράστιος βραχνάς είναι η ανεργία. Επισήμως ανέρχεται στο 13%. Διάφοροι αναλυτές, όπως ο Μουσταφά Σονμέζ στο Al Monitor, ισχυρίζονται ότι η ανεπίσημη ανεργία στην Τουρκία έχει φτάσει στο 40%! Δηλαδή, σχεδόν 1 στους 2 ανθρώπους δεν έχει δουλειά! Τί επιλογές απέμεναν στη κυβερνώσα παράταξη;

Μέχρι και τον Οκτώβριο, όταν υπήρξε απόφαση αλλαγής της διοίκησης στην κεντρική τράπεζα, η Άγκυρα ακολουθούσε μια φιλο-αναπτυξιακή πολιτική προσπαθώντας να κρατήσει όσο το δυνατόν σε χαμηλότερα επίπεδα το βασικό επιτόκιο και στηρίζοντας τον τραπεζικό δανεισμό. Οι τράπεζες, ειδικότερα, κατά το τελευταίο τρίμηνο, επιτάχυναν τον δανεισμό προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά, με αποτέλεσμα να υπάρξει ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας. Ωστόσο, αυτό το μίγμα πολιτικής είχε ως συνέπεια τον πλήρη εκτροχιασμό του πληθωρισμού, ο οποίος διατηρήθηκε σε διψήφια επίπεδα καθ όλη τη διάρκεια του 2020, αλλά και τη «βαθιά» υποτίμηση του τουρκικού νομίσματος, το οποίο απώλεσε το 1/5 της αξίας του.

Στη συνέχεια, η Άγκυρα αποφάσισε να αλλάξει κατεύθυνση, υιοθετώντας μια πιο «ορθόδοξη» νομισματική πολιτική. Δηλαδή αύξησε τα επιτόκια (από 10,2% σε 17%), προκειμένου να «καταπολεμήσει» τον υψηλό πληθωρισμό και να στηρίξει την καταρρέουσα λίρα. Πράγμα και το οποίο πέτυχε, ιδίως όσον αφορά το εγχώριο νόμισμα (+15% από τον Νοέμβριο). Ο νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας, Νασί Αγκμπάλ, ο οποίος  πιστώθηκε αυτή την επιτυχία, καλείτο να λύσει ένα «γρίφο» πετυχαίνοντας την περαιτέρω σταθεροποίηση των τιμών χωρίς να επηρεάσει δυσμενώς την ανάπτυξη και την απασχόληση.

Σήμερα που οι χρηματοπιστωτικές αγορές της Τουρκίας παραμένουν υπό πίεση κι η τουρκική λίρα συνεχίζει να δέχεται πιέσεις στα ιστορικά χαμηλά που την έστειλε η "βουτιά" του προηγουμένου διημέρου, η Capital Economics επισημαίνει ότι στροφή μακριά από την ορθόδοξη χάραξη πολιτικής,  θα ήταν ιδιαίτερα ανησυχητική δεδομένης της πολύ άσχημης και επικίνδυνης θέσης του ισοζυγίου πληρωμών της Τουρκίας. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε στο 5,1% του ΑΕΠ πέρυσι, καθώς οι τουριστικές εισπράξεις μειώθηκαν και η ισχυρή ανάκαμψη το δεύτερο εξάμηνο του 2020 ενίσχυσε τις εισαγωγές. Η Τουρκία διαθέτει επίσης μεγάλα βραχυπρόθεσμα εξωτερικά χρέη, ύψους 190 δισ. δολ. ή 26,7% του ΑΕΠ, με σχεδόν το μισό από αυτά να οφείλεται από τράπεζες. Όλα αυτά κάνουν την Τουρκία να εξαρτάται από τις εισροές κεφαλαίων και την κάνει ευάλωτη σε αυστηρότερους όρους εξωτερικής χρηματοδότησης.

Η κακή εξωτερική θέση, σύμφωνα με τον οίκο, σημαίνει ότι κάθε προσπάθεια της κεντρικής τράπεζας να υπερασπιστεί τη λίρα δεν μπορεί να διατηρηθεί για πολύ. Οι πιο "σφιχτές" νομισματικές συνθήκες θα μπορούσαν να βοηθήσουν και η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να επανέλθει στον "διάδρομο" επιτοκίων για να σφίξει την πολιτική και να "αποφύγει" έτσι τον Ερντογάν. Αυτό θα επέτρεπε να αυξηθούν τα επιτόκια έως και 23,50%, από 19,00% τώρα. Το ανώτατο όριο των Αρχών της χώρας για την επιβολή capital controls ή / και περιορισμών στις εισαγωγές φαίνεται να είναι υψηλό, αλλά η κατάσταση στην Τουρκία είναι τώρα τόσο άσχημη, δύσκολη και επικίνδυνη, που μπορεί να μην έχουν άλλη επιλογή από το να στραφούν σε τέτοια μέτρα εάν η φυγή κεφαλαίων επιμείνει, έτσι ώστε να αποφευχθεί μία "σοβαρή" κρίση του ισοζυγίου πληρωμών.

Από τον ίδιο συντάκτη