Υβριδική πολιτική

Υβριδική πολιτική
Source Date: 09/04/2020
Source Url: https://daktilo1984.com/yazilar/melez-siyasalar-isteyene-populizmin-yerine-bir-oneri/

του Doğan Gürpınar: μια εναλλακτική πρόταση για όποιον δεν αρκείται με τα περί λαϊκισμού

Οι ορισμοί του ΑΚΡ ως λαϊκιστικό [populist] κόμμα ολοένα κι αυξάνονται σε αναλύσεις και άρθρα στις δημοφιλείς συζητήσεις μεταξύ διανοουμένων. Κι αυτό ήταν αναπόφευκτο να μην καταλήξει να γίνει πολιτικό ζήτημα στους κύκλους της αντιπολίτευσης. Διότι κάθε απόπειρα και κατάληξη ορισμών είναι όπως ξέρουμε πολιτική. Ο ορισμός όμως του ΑΚΡ ως λαϊκιστικού κόμματος αποτελεί για πολλούς έναν ευφημισμό για τον ευθέως αυταρχικό χαρακτήρα του κόμματος, ωσάν κανείς να μη ήθελε να αγγίξει τα ταμπού. Πέρα απ’αυτό, ο  ορισμός του ΑΚΡ ως λαϊκιστικού κόμματος, υποδεικνύει πρώτα απ’όλα μια πολτική στάση και θέση αντί-ΑΚΡ. Εκθέτοντας τον υποτιθέμενο κορμό και άξονα του ΑΚΡ με τον όρο λαϊκισμός, το αντίθετό του ανακηρύσσεται ως αποδεκτό κι από πολιτική άποψη το σωστό και ιδανικό. Η πιο σωστή, αληθινή και μετωπική θέση ενάντια στο ΑΚΡ το οποίο βασίζεται στον λαϊκισμό, πρέπει να είναι συνεπώς μια εστία κεντρώα, κοινής λογικής και τεχνοκρατίας. Το να πάρει κανείς μια τέτοια θέση ισοδυναμεί με το να πάρει έμμεσα μια θέση έναντι της αντιπολίτευσης κατά του ΑΚΡ είτε είναι αριστερή, είτε Κεμαλική, είτε εθνικιστική. Οι αντιπολιτεύσεις αυτές που κάνουν ελλιπείς, στενές και λανθασμένες διαγνώσεις περί ΑΚΡ μπορούν το πολύ να εξασφαλίσουν την εν λόγω θέση περί λαϊκκισμού στοιχιζόμενες πίσω της.

Για την Αριστερά, το AK Parti είναι βασικά ένα δεξιό κόμμα. Ο Μουσουλμανισμός/ Ισλαμισμός του δεν είναι παρά ένα σύμπτωμα του δεξιού του χαρακτήρα, άντε ας πούμε, το πιο τρομερό, και πέρα από επιφανειακές διαφορές το ΑΚΡ δεν έχει ποιοτικές διαφορές από τις άλλες δεξιές. Είναι τελείως προσαρμοσμένο. Για τον Κεμαλισμός/Ατατουρκισμό, το ΑΚΡ είναι πρώτα απ’όλα ένας σχηματισμός Ισλαμιστικός ή, με πιο ευθείες εκφράσεις, θρησκόληπτος και φανατικός. Ο αυταρχισμός ή ο δεξιός χαρακτήρας του είναι ασήμαντοι ή το πολύ να είναι παράγωγα του Ισλαμισμού του, δεν είναι όμως καθοριστικά από μόνα τους. Αυτοί βεβαίως οι ορισμοί δεν αλληλο-αποκλείονται αλλά σε ορισμένες διατυπώσεις αλληλοσυμπληρώνονται κιόλας. Αυτό όμως που προβάλει πρώτα μέσα απ’όλα αυτά, είναι περισσότερο αφηγήσεις της μιας ή της άλλης πολιτικής θέσης κατά του ΑΚΡ παρά της πολιτικής, της ιδιοσυγκρασίας ή της ποιότητας του ΑΚΡ.

Αντίθετα με αυτό που μπορεί να φανταστεί κανείς, ο ορισμός του ΑΚΡ όχι ως λαϊκιστικού αλλά ευθέως ως αυταρχικού κόμματος, ισοδυναμεί με την αδυναμία ανάλυσης των ανεπαρκειών και των αντιφάσεών του, των ζητημάτων για τα οποία αναμενόταν λύση. Η πιο απλή παραδοχή εδώ είναι η διάκριση λαϊκισμού ο οποίος βασίζεται σε μια τεχνολογία πειθούς- συναίνεσης από τον αυταρχισμό ο οποίος στηρίζεται στην καταπίεση και τη ωμή βία. Ο αυταρχισμός ορίζεται ως ωμή δύναμη, εκφοβισμός και «πέψη». Κι αν αφήσουμε κατά μέρος την ικανότητα πειθούς και την προσπάθεια κατασκευής κοινωνικής συναίνεσης τις οποίες τιμά ο λαϊκισμός, η γυμνή αλήθεια βγαίνει στο φως. Εντούτοις τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Καθώς οι τεχνολογίες του αυταρχισμού έχουν πολλά πρόσωπα, μορφές και παραλλαγές, βλέπουμε και τελείως διαφορετικούς και ξεχωριστούς αυταρχισμούς. Κι ο αυταρχισμός δεν αποτελεί σταθερή κατάσταση αλλά μια μορφή που αποκτά διαφορετικές κουλτούρες και τρόπους διαχείρισης ιστορικά και γεωγραφικά. Κι επιπλέον ο λαϊκισμός είναι κι ο ίδιος μια τέτοια τεχνολογία.

Ήδη ο λαϊκισμός ως τρόπος πολιτικής και διοίκησης έγινε της επικαιρότητας στη δεκαετία του 2010, από την ανάγκη ορισμού των τεχνικών και των μορφών ενός νέου τύπου άμορφου αυταρχισμού αμέσως μετά από την αδυναμία πραγμάτωσης της καρδιάς του αυταρχισμού που όλοι γνωρίζαμε. […]

Σκοπός αυτού του κειμένου δεν ήταν η περίληψη μιας τεράστιας βιβλιογραφίας με ύφος παντογνώστη. Αυτό που μπορούσαμε να κάνουμε εδώ ήταν μόνο μια δευτερογενής επανάληψη. Ελπίζουμε εντούτοις ότι συμβάλαμε στο ελάχιστο στη διεύρυνση των συζητήσεων περί λαϊκισμού την ώρα αυτή που στενές ερμηνείες και υπενθυμίσεις από την ακαδημαϊκή βιβλιογραφία καταναλώνονται σε δημοφιλείς συζητήσεις στην κοινή γνώμη. Συγκριτικές οπτικές όπως αυτές που παρουσιάσαμε βοηθούν να καταλάβουμε τις πορείες που ακολουθούν αδιάλειπτα παντού στον κόσμο αυταρχικές και υβριδικές πολιτικές ακριβώς όπως τα δημοκρατικά καθεστώτα, και συμβάλουν, ελπίζουμε, να εξηγήσουμε, να ορίσουμε, να νοηματοδοτήσουμε και να προσέξουμε την ιστορία και τις ιδιαιτερότητες του χώρου αυτού. Δεν παρίσταται βεβαίως ανάγκη να ανακαλύψουμε εκ νέου την Αμερική. Όποιος θέλει κι έχει την περιέργεια, διαθέτει μια τεράστια βιβλιογραφία πάνω στις αυταρχικές (και δημοκρατικές) πολιτικές και μηχανισμούς των υβριδικών καθεστώτων από τη Λατινική Αμερική ως την Άπω Ανατολή κι από τη Μέση Ανατολή ως την Υποσαχάρια Αφρική. Οι πορείες όλων τους είναι ταιριαστές σε εκπληκτικό βαθμό.

Από τον ίδιο συντάκτη