Η Τουρκία μετασχηματίζεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα

συνέντευξη με συγγραφέα

Η Τουρκία μετασχηματίζεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα
συνέντευξη με συγγραφέα
Source Date: 23/06/2018
Source Url: https://www.dunyabizim.com/soylesi/ozlem-albayrak-turkiye-bas-dondurucu-bir-hizla-donusuyor-h29509.html

Η Deniz Ersoy μίλησε με αφορμή την έκδοση του «Γραπτά για την Κοινωνία. Εξετάζοντας τον κοινωνικό μετασχηματισμό της Τουρκίας» (εκδόσεις Görüş Yayınları) με τη συγγραφέα Özlem Albayrak

- Πρώτα απ’όλα σας εύχομαι να είναι καλοτάξιδο. Ποια χρόνια, ποια διαδικασία καλύπτει;

- Τα άρθρα που δημοσιεύω στο «Γραπτά για την Κοινωνία» είναι αυτά που έγραψα για την εφ. Yeni Şafak μεταξύ 2008 και 2018. Συμπίπτουν με τα χρόνια εκείνα που τα αποτελέσματα κι η επίδραση της εξουσίας του ΑΚΠ αρχίζουν να εκδηλώνονται πάνω στην κοινωνία. Η επιτυχία του ΑΚΠ στην πολιτική οδήγησε σε μια αλλαγή παραδείγματος. Η κηδεμονία των στρατιωτικών υποχώρησε, μια κοινωνία που μπορούμε να πούμε ότι είναι σχετικά κλειστή άρχισε να βγαίνει από το καβούκι της. Ευκαιρίες που αφορούσαν για χρόνια μόνο ένα συγκεκριμένο τμήμα διαχύθηκαν στο σύνολο του πληθυσμού.

Η όψη της Τουρκίας άλλαξε

Η Τουρκία ανοίχτηκε περισσότερο στον κόσμο. Όπως καταλαβαίνετε, η εξουσία του ΑΚΠ δεν άνοιξε το δρόμο για μια αλλαγή μόνο στην μορφή της πολιτικής, άλλαξε την όψη της Τουρκίας κι από κοινωνική άποψη. Χρόνο με το χρόνο ο κοινωνικός ιστός άρχισε να αλλάζει χρώμα, τα πεδία ενδιαφέροντος των μαζών άρχισαν να αλλάζουν και να διευρύνονται, οι παλιές παραδόσεις άρχισαν να αφήνουν τη θέση τους σε νέες συνήθειες. Ενώ παλιά κουβεντιάζαμε στις οθόνες τις ελευθερίες που στερούνταν συγκεκριμένα τμήματα, αναζητούσαμε την ύπαρξη τους με βάση ταυτότητες, στη νέα περίοδο τα ζητήματα αυτά εξαφανίστηκαν. Είτε το δουμε θετικά, είτε το δουμε αρνητικά, η Τουρκία εν τέλει προσαρμόστηκε στην παγκόσμια τάξη.

- Λέτε ότι η Τουρκία μετασχηματίζεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα από τη δεκαετία του 2000. Ποιους και πως επηρεάζει αυτός ο μετασχηματισμός;

- Από τότε που πήραν την εξουσία στην πολιτική οι συντηρητικοί κι άρχισαν να την ασκούν κατά τρόπο επιτυχημένο, οι κοινωνικές ομάδες που θεωρούμε αντίστοιχες, ανάλογες των παραπάνω πολιτικών ανδρών, άρχισαν να γίνονται πιο ορατές, κέρδισαν αυτοπεποίθηση. Παλιά κουβεντιάζαμε ζητήματα σαν τη μαντήλα, τις διακρίσεις που ζουν οι Κούρδοι, διαφορές δογμάτων ή το μίσος κατά των μειονοτήτων, δηλαδή ζητήματα ταυτότητας, το ανήκειν σε τάξεις ήταν απόλυτο, αλλά σήμερα αυτά όλα δεν αποτελούν την επικαιρότητα… Σήμερα, για παράδειγμα, οι νέοι, απ’όποιο τμήμα, ομάδα κοινωνική κι αν είναι, έχουν να κουβεντιάσουν κοινά θέματα όπως τεχνολογικές εξελίξεις, περιβαλλοντική ευαισθησία…

Από την άλλη, το ζήτημα του κοινωνικού φύλου που δεν ήταν παλιά τοπικό, φαίνεται να είναι σήμερα ένα από τα βασικά μας ζητήματα. Υπάρχει πλέον σοβαρά μια ευαισθησία για τις γυναίκες που υφίστανται βία. Σε σχέση πάλι με παλιά, θέματα όπως η αστική αισθητική, το μπετόν, οι αντιδράσεις στη μείωση του πρασίνου, ζητήματα δηλαδή που θεωρούσαμε πολυτέλεια ενώ συζητιόνταν δεκάδες υπαρξιακά ζητήματα, είναι σήμερα στην κορυφή της ημερήσιας διάταξης των συζητήσεων μεταξύ συντηρητικών διανοουμένων.

Λυτρωθήκαμε από την στρατιωτική κηδεμονία λες και βγάλαμε ένα παπούτσι που έσφιγγε το πόδι μας. Αλλά με το αίσθημα του κενού που ήρθε μετά από αυτή την ανακούφιση δεν ξέραμε τι να κάνουμε. Απ’όλους μας, κι από τους θρήσκους κι από τους κοσμικούς, χάνεται ένα είδος εγωισμού. Δεν ξέρω αν είναι όπως στα παλιά χρόνια που οι άνθρωποι είχαν τόσο πολύ στο μυαλό τους τον εαυτό τους, όταν πήγαιναν στο δικαστήριο για μια υπόθεση λες και μαζεύονταν όλοι γύρω από τη φωτιά ενώ έξω κάνει κρύο…

Όπως είπα, αυτό που εξασφάλισε τον μετασχηματισμό ήταν η αλλαγή παραδείγματος κι η ατμομηχανή της αλλαγής αυτής ήταν η πολιτική. Έπειτα ήρθε κι η κοινωνική αλλαγή. Από πολιτική άποψη, η Τουρκία έγινε με ταχύτητα τα τελευταία δεκάξι χρόνια πιο ελεύθερη, πιο δημοκρατική, πιο εξισωτική.

Ως αποτέλεσμα του εκσυγχρονισμού, οι παλιές αξίες χάθηκαν

Κι από κοινωνιολογική άποψη άρχισαν να εκδηλώνονται οι εμπειρίες του εκσυγχρονισμού και του εξαστισμού. Ενώ οι παλιές αξίες χάνονταν και δεν εγκαθίσταντο στη θέση τους νέες, ενώ γινόταν μια διολίσθηση από την ευσέβεια στην εκκοσμίκευση, εκδηλώθηκαν ως αποτελέσματα του βιαστικού εξαστισμού μια αισθητική αντίληψη kitsch, η εικόνα μιας άναρχης και στρεβλής ανάπτυξης της πόλης. Εννοείται ότι δεν προσπαθώ να πω ότι διαδικασίες εξαστισμού και εκσυγχρονισμού δεν βιώνονταν προ ΑΚΠ, αλλά καθώς μπροστά στις διαδικασίες αυτές τα τελευταία 16 χρόνια έσπασαν ψυχολογικοί και νομικοί δεσμοί, η Τουρκία προχώρησε πολύ σ’αυτό το θέμα κι ίσως δεν έπρεπε να γίνει τόσο γρήγορα…

Αναδημοσίευση από το τεύχος 15 (Ιούνιος 2018) του περιοδικού Kitap Ortası

Από τον ίδιο συντάκτη